2025 Şanghay İşbirliği Örgütü Toplantısıda Ülke Liderleri Ne Açıklamada Bulundu

2025 Şanghay İşbirliği Örgütü (ŞİÖ) Zirvesi, 31 Ağustos-1 Eylül tarihlerinde Çin’in Tianjin kentinde gerçekleşti. Zirve, 20’den fazla ülke liderinin katılımıyla örgütün en geniş kapsamlı toplantılarından biri oldu. Aşağıda, zirvede öne çıkan liderlerin yaptığı açıklamalar ve konuşmaların ana noktaları neler oldu.

ÜLKE LİDERLERİ AÇIKLAMALARI

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping

Xi Jinping, zirvenin ev sahibi olarak ŞİÖ’nün “yeni tip uluslararası ilişkiler inşa etmede önemli bir güç” olduğunu vurguladı. Çin’in ŞİÖ’nün yüksek kaliteli kalkınmasını destekleyecek yeni girişimler açıklayacağını belirtti.

Hindistan Başbakanı Narendra Modi ile yaptığı görüşmede, iki ülke arasındaki sınır anlaşmazlıklarını çözme ve iş birliğini güçlendirme sözü verdi. Xi, Çin ve Hindistan’ın rakip değil, ortak olduğunu ve yeni enerji, 5G teknolojisi ve biyomedikal alanlarda iş birliği fırsatları araması gerektiğini ifade etti.

Erdoğan ile görüşmesinde, Çin’in Ortadoğu meselesindeki duruşunu takdir ettiğini duyan Erdoğan’a, Kuşak ve Yol Girişimi ile Türkiye’nin Orta Koridor projesinin uyumlaştırılması için ortak adımlar atılmasının önemli olduğunu belirtti.

Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin

Putin, zirvede yaptığı konuşmada, Ukrayna krizinin Rusya’nın Ukrayna’ya saldırısıyla değil, Batı’nın desteklediği ve kışkırttığı Ukrayna’daki darbenin sonucu olarak ortaya çıktığını savundu. Ayrıca, krizin ikinci nedeninin Batı’nın Ukrayna’yı NATO’ya üye yapma çabaları olduğunu ekledi.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’a, Ukrayna krizinin çözümüne yönelik siyasi ve diplomatik çabalara katkılarından dolayı teşekkür etti. İstanbul platformunda yapılan Rus-Ukrayna müzakerelerinin insani alanda ilerleme sağladığını belirtti.

Çin haber ajansı Şinhua’ya verdiği röportajda, ŞİÖ’nün gündemdeki zorluklara ve tehditlere karşı tepki verme yeteneğini güçlendireceğini ve “daha adil bir çok kutuplu dünya düzeni” yaratılmasına katkı sağlayacağını söyledi.

Hindistan Başbakanı Narendra Modi

Modi, Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile görüşmesinde, Hindistan’ın Çin ile karşılıklı güven, saygı ve anlayış çerçevesinde ilişkilerini geliştirmekte kararlı olduğunu belirtti. İki ülkenin 2,8 milyar insanın çıkarlarının iş birliğine bağlı olduğunu vurguladı.

Çin’e yedi yıl aradan sonra ilk kez ziyarette bulunan Modi, sınır tartışmalarının son bulması gerektiğini ve ticari bağları geliştirme hedefinde olduklarını ifade etti.

Hindistan, zirvede İsrail’in İran’a yönelik saldırılarını kınayan SCO açıklamasına katılmadı, bu da örgütün iç dinamiklerindeki farklılıkları ortaya koydu.

Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan

Erdoğan, “ŞİÖ Artı” toplantısında yaptığı konuşmada, küresel dengelerde ŞİÖ’nün artan rolüne dikkat çekti ve Türkiye’nin örgütün barış ve kalkınma çabalarına katkıda bulunmaya hazır olduğunu belirtti. Gazze’deki vahşeti zirve gündemine taşıyarak “küresel vicdan” çağrısı yaptı.

Çin Devlet Başkanı Xi Jinping ile görüşmesinde, Türkiye’nin Çin ile ekonomik iş birliğini artırma isteğini dile getirdi. Gazze’deki son durum, Ukrayna’daki savaş ve Suriye’nin yeniden yapılandırılması gibi konuları ele aldı.

Rusya Devlet Başkanı Putin ile görüşmesinde, enerji iş birliği, Ukrayna savaşı, Karadeniz güvenliği ve Ortadoğu’daki gelişmeler konuşuldu. Erdoğan, Rusya-Ukrayna barış görüşmelerinde Türkiye’nin her türlü katkıyı sağlamaya hazır olduğunu vurguladı.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile görüşmesinde, Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin geliştirilmesi ve Güney Kafkasya’da kalıcı istikrar için adımlar ele alındı.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev ile görüşmesinde, iki ülke arasındaki enerji ve ulaştırma iş birliğinin geliştirilmesi ve Ermenistan-Azerbaycan barış sürecine Türkiye’nin katkısı konuşuldu.

Azerbaycan Cumhurbaşkanı İlham Aliyev

Aliyev, Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan ile zirve kapsamında bir araya geldi. Görüşmede, Azerbaycan-Ermenistan barış gündemi ele alındı ve yapıcı diyalog, karşılıklı güven ve bölgesel istikrarın önemi vurgulandı. Liderler, Washington Zirvesi’nde yakalanan olumlu dinamizmi teyit etti.

Ermenistan Başbakanı Nikol Paşinyan

Paşinyan, Erdoğan ile görüşmesinde Türkiye-Ermenistan ilişkilerinin geliştirilmesi ve Güney Kafkasya’da barışa yönelik adımları değerlendirdi.Aliyev ile görüşmesinde, barış ve normalleşme sürecinin ilerletilmesi için uluslararası desteği teyit etti.

İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan

Zirve sırasında Pezeşkiyan’ın Erdoğan ile görüşmesi planlanmıştı, ancak görüşmenin detaylarına dair spesifik bir açıklama paylaşılmadı. Genel olarak İran, ŞİÖ’nün ABD’nin tek taraflı politikalarına karşı yeni çözümler geliştirmesi gerektiğini savundu (2022 Semerkant Zirvesi’nden örnekle).